"MİLLİ MÜCADALE DÖNEMENİN YANLIŞ BİLENEN BİR SAHİFESİ DAHA

"MİLLİ MÜCADALE DÖNEMENİN YANLIŞ BİLENEN BİR SAHİFESİ DAHA

 (3. Kafkas Tümeni ve Akçakoca Gerçekleri)

Bu kısa çalışma ile Akçakoca’nın Millî Mücadele döneminin kıyıda köşede kalmış, efsanelerle örtülmüş bir sayfasına daha ışık tutmaya gayret ediyorum. Amacım kahramanlıkları küçültmek değil, aksine o günün imkânsızlıkları içinde başarılmış olan lojistik başarıyı rakamların ve askeri mantığın süzgecinden geçirmeye çalışarak gerçek değerine kavuşturmaktır.

______________

Akçakoca açıklarında 1921 yılında gerçekleştirilen operasyon, yıllardır yerel anlatılarda “bir tümenin karaya çıkarılması” şeklinde romantize edilse de askeri lojistik gerçekler bu iddiayı temelinden çürütüyor. Mahalli kaynaklar sevkiyat için 27 Mayıs 1921 gecesine işaret etmektedir ve bu tarih tarihi gerçekler ışığında doğrulanmış bir bilgi olarak kabul edilebilir. Dolayısıyla sevkiyat, 22 Ağustos – 13 Eylül 1921 arasında gerçekleşen Sakarya Meydan Muharebesi’nden önce yapılmıştır. Bu durum, Batı Cephesi’nin Sakarya öncesinde mühimmat ve lojistik açıdan güçlendirilmesi için kritik bir hazırlık olduğunu göstermektedir.”

BİR TÜMEN MASALI ve ARİTMETİK

Nizami ordu düzeninde bir tümen en az 10.000 askerden oluşur. Ancak Millî Mücadele’nin imkânsızlıklar ikliminde bu rakamlar bir hayalden ibaretti; firarlar ve hastalıklar nedeniyle fiili mevcutlar 3.000–4.000 kişiye kadar düşmüştür.

Buna rağmen, binlerce kişilik bir birliğin Akçakoca kumsalından tahliye edilmesi lojistik bir imkânsızlıktır. Zira asker nakli sadece "insan" nakli değil; sahra mutfağından iaşeye, çadırdan yedek donanıma kadar tonlarca ek yükün taşınması demektir.

KAPASİTE ANALİZİ: GAZAL ve DANA

Harekâtın yükünü sırtlayan iki deniz vasıtası, sevkiyatın gerçek hacmini belirleyen en net kıstastır:

•             Dana: Kendi motoru olmayan (veya çalışmayan), ahşap gövdeli, Gazal Römorkörü tarafından çekilen, yaklaşık 300 ton kapasiteli bir yük teknesi. Karadeniz’in hırçın şartlarında yük dengesi ve balast gözetildiğinde, Batum’dan Akçakoca’ya ancak 200 ton civarında güvenli bir yükle gelebilirdi.

•             Gazal: Yaklaşık 50–60 grostonluk küçük bir römorkör. Kendi yakıtı (kömür) ve personelinden geri kalan kısıtlı alanda, en fazla 20 kişilik ek bir askeri personel taşıyabilirdi.

GERÇEKÇİ BİR YÜK PROJEKSİYONU

Mevcut tonaj ve tahliye hızı süzgecinden geçirildiğinde, kumsala inen gerçeğe en yakın tahmini tablo şöyle olabilir.

•             Mühimmat: Yaklaşık 250 sandık (200.000–250.000 piyade fişeği ve 200–300 tüfek).

•             Personel ve Donanım: Bu mühimmatı sevk eden 80–100 kişilik uzman bir lojistik müfreze. Bu sayıya; askerlerin şahsi silahlarının yanı sıra taşıdıkları kaput, iaşe, barınma malzemeleri ve birim teçhizatları da dahil edildiğinde, gemilerin taşıma kapasitesi fiziksel sınırına ulaşmaktadır.

TAHLİYE DARBOĞAZI ve GÜVENLİK

Düşman savaş gemilerinin devriye gezdiği bir denizde, üzerinde sadece sonradan monte edilmiş küçük bir top bulunan Gazal ile bu operasyonu yapmak son derece riskli bir harekâttı. Akçakoca’nın kısıtlı kayık imkânlarıyla binlerce askeri tahliye etmek günler sürerdi. Oysa operasyonun başarısı; bu çekirdek ekibin mühimmatı ve kendi lojistik ağırlıklarını gece karanlığında hızla kumsala indirip, şafak sökmeden iç kesimlere sevk etmesinde yatmaktadır.

Netice itibarıyla bu harekatın asli hedefi 3. Kafkas Tümenin tamamını Akçaşehir’e çıkarmak değil; o tümenin savaşma iradesine hizmet edecek olan kritik mühimmat ve bu sevkiyattan sorumlu müfrezenin Mudurnu üzerinden Batı Cephesi'ne intikalidir diyebiliriz.

HAMİŞ: Bir askeri uzman veya tarihçi değilim; dolayısıyla lojistik tahminlerimde ve teknik rakamlarda küçük yanılma payları olabilir. Ancak bu küçük sapmalar, 3. Kafkas Tümeni’nin tam mevcuduyla Akçakoca kumsalına çıkmış olmasının fiziksel, askeri ve mantıksal olarak imkânsız olduğu gerçeğini değiştirmez.