AKÇAKOCA’NIN VOYVODALIK DÖNEMİ HAKKINDA YANLIŞ BİLİNENLER

“Akçakoca Osmanlı Beyliğine katıldıktan hangi idari yapı gereğince yönetildi?” sorusu da açıklığa çıkarılması gereken sorulardan biri.

Eğer aynı kaynağa/kişiye bağlı olduğunu bildiğimiz Akçakoca Kaymakamlığı ve Akçakoca Belediyesi sitelerine bakacak olursak 5 yıl kadar açıklığa kavuşmamış bir sistem ile yönetilmiş olması gerekiyor.

Çünkü söz konusu sitelerde Akçakoca’nın Osmanlı Beyliğine katılış tarihi olarak 1319 yılı gösterilirken Bolu Sancak Beyliği bağlanma tarihi ise 1324 olarak gösteriliyor.

Önceki yazıda Akçakoca’nın Osmanlı Beyliğine katılış tarihinin 1332 olması gerektiğini bu mevzuda yazan tarihçilerin değerlendirmeleri ışığında izah edilmişti.

Akçakoca’nın nasıl bir idari sistemle Osmanlı Beyliğine bağlandığını anlamak için kaymakamlık ve belediyedeki sitelere karşılaştırmalı olarak bakacak olursanız kafa karışıklığı yaşamamınız ise imkansızdır.

Belediyemiz sitesine göre 1324-1692 tarihleri arasında Bolu Sancak Beyliğine bağlı bir voyvodalık şeklinde yönetildiği iddia edilen Akçakoca 1692 yılında Bolu Sancak Beyliğinden çıkarılarak voyvodalık haline getirilmiştir. “Halbuki bu tarihte Akçakoca voyvodalık ile yönetilmektedir. “Voyvodalık” olan yeri tekrar “voyvodalık” haline getirmezsiniz sadece yeni bir düzenleme söz konusu olabilir.

Bu düzenlemenin adı da “malikane” sistemidir. İslam ansiklopedisinin “voyvodalık” maddesi bu yeni düzenlemeyi şöyle izah ediyor.

“Mâlikâne adı verilen bu sistemde taliplilerine kaydıhayat şartıyla dirlikler verilmeye başlandı. Bu yolla dirlikler içinde yaşayan halkın keyfî vergilendirmeden ve aracıların baskısından kurtulacağı hesap ediliyordu. Yeni sistemin getirdiği en önemli değişikliklerden biri, sancak statüsündeki bazı dirliklerin zamanla merkezî hazine gelirleri içine katılması, iltizam şeklinde veya mâlikâne yoluyla voyvodalıklara çevrilmesi oldu. Meselâ Bolu sancağının mutasarrıf ve mütesellimlerinin kazalardan usulsüz fazla vergi toplamaları yüzünden bölgenin sancaklık statüsü kaldırıldı, gelirleri merkezî hazineye dönmek üzere Bolu voyvodalığı kuruldu. Bu değişiklikle önceden görev süresince hâsılâtı sancak mutasarrıfında olan vergi birimleri merkezî hazineye aktarılmış oluyordu. Bunun karşılığında vergi birimlerinin hâsılâtı hayatta kaldığı müddetçe mâlikâne olarak mutasarrıfına bırakılıyordu.”

Yani işin aslı Sancak Beyliği statüsünün kaldırılmasıdır. İslam Ansiklopedisi bu düzenleme için 17.yüzyılın ikinci yarısı diyerek bir tarih belirtmiyor.

Yapılan düzenleme iddia edildiği gibi Bolu Sancak Beyliğinden ayrılıp Anadolu Beylerbeyliği ’ne bağlanmak değil Bolu Sancak Beyliğinin statüsünün değişmesidir. Yoksa Akçakoca’nın idari olarak Bolu’ya bağlılığı devam etmektedir.

Yapılan düzenleme fiilen sürmekte olan “Voyvodalık” sistemini resmiyete kavuşturulması olarak da nitelenebilir.

Kaymakamlığımız sitesi ise voyvodalık sisteminden hiç bahsetmeden Bolu’nun Sancak Beyliği statüsünün kaldırılmasını tıpkı belediyemiz sitesi gibi Akçakoca’yı Bolu’dan koparıvermiştir.

Kaymakamlık ve belediye sitelerinde ki farkın aynı kaynaktan bir özet çıkarırken özet çıkaranların eşsiz(!) yorumlarından kaynaklandığı ise çok belirgindir.

Evliya Çelebi 1640 yılında geldiği Akçakoca’nın voyvodalık olarak yönetildiğini belirtir.

Voyvodalık sisteminin ne zaman başladığı ise belirsizdir. İslam Ansiklopedisi “Voyvodalık” sisteminin 15.yüzyıla kadar uzanabileceğini ancak 16. Yüzyıldan itibaren yaygınlık kazandığını belirtir. Akçakoca Kaymakamlığı ve Belediyesi sitelerinin iddia ettiği gibi “voyvodalık” sistemi Osmanlı Beyliği ile başlayan bir sistem değil bilahare geliştirilen bir sistemdir.