DÜZCEDEN TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ RİYASETİNE ÇEKİLEN TELGRAFLAR

 “Türkiye Büyük Millet Meclisi Riyasetine 6 Nisan 1921

Düzce Abaza ayan ve eşrafının on dokuz imza ile Mutasarrıflık makamına çektikleri telgrafnamenin suretleridir:

Asırlardan beri Kuran-ı azimüşşanımızı yer yüzünden kaldırmaya, İslam binasını yıkmaya, dört yüz milyon İslam aleminin hamisi olan Osmanlılığı cihan haritasından silmek fikrindeki düşmanlarımız bu melun maksatlarını umumi harpte ve mütareke esnasında bilfiil ispat etmiş bugüne kadar dinimize, namusumuza mukaddesatımıza, hayat hakkımıza kast ederek tarihlerin kayıt etmediği mezalim ve feciyi-i biz Müslümanlar hakkındaki reva görülmüş olan İngiltere ve yandaşlarına karşı din ve vatan uğrunda silahlı mücadeleye sarılan Türkiye Büyük Millet Meclisini bütün mevcudiyetimizle takdis ederiz. Bu milli ve dini maksat uğrunda bu gün bütün Müslümanlar ittifak kararı alırken;

İzmir, Bursa, Adana, Antep, İzmit, İstanbul, Edirne ve her tarafında bombaları, binlerce

342 Hâkimiyet-i Milliye, 9 Eylül 1921, No:286. 343 Hâkimiyet-i Milliye, 10 Eylül 1922 No:608. 344 Derdli, 13 Kanun-ı evvel 1336, No:37.

152

Dindaşlarımız alçak Yunanlıların hain Ermenilerin İslamiyet ve insaniyet düşmanı İngiltere ve yandaşlarının gaddar süngüleri altında parçalanırken yüzlerce Müslüman kadın ve kızlarının cevherlerine taarruz olunurken Beyt-i Muazzam-ı Resulullah ashabı kanlar ağlarken şahsi çıkarlarını dinin ve tenin çöküşünde arayan milli namus düşmanı bir takım alçakların irtikâp ettikleri cinayet ve kötülükleri Abazalık ve Müslümanlık namına lanetleriz.

Düzce müessif hadisesinde din ve vatanla alakadar olmadıklarını ispat eden bazı basit fıtratların İzmit civarında din ve vatan melanetlerini bileştirmelerini haber alan ve asırlardan beri Osmanlılığa ve vatanın öz evladı olan biz Abazalar bu namussuzları ve din hainlerini lanetleriz. Bu namussuzların Abazalıkla, Müslümanlıkla alakaları yoktur.

Bu gün zerre kadar dini imanı olan bir Müslüman bu gibi hıyanet ve denaet işleyemez.

Hamiyetin ölçüsü dini ve vatani hizmettir. Düşmanın emellerine hizmet edenler dünyanın en namussuz insanlarıdır. Binaenaleyh Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin uğrunda canını

fedaya karar veren biz Düzce Abazaları, Abazalık namı taşıyan bu gibi hainleri alçakları lanetliyor ve Büyük Millet Meclisi uğrunda her türlü fedakârlığa amade olduğumuzu arz ediyoruz.”345

İkinci İnönü Zaferi Üzerine Düzce’de Miting ve Tebrik Telgrafı

“Türkiye Büyük Millet Meclisi Riyaset-i Aliyesine 7 Nisan 1921

Şanlı ordumuzun son muzafferiyeti üzerine bilumum dükkân ve mağazalar kapatılarak şehir baştanbaşa sevgili sancağımızla donatılmış, binlerce halk ve esnaf cemiyetleri, mektep talebesi fevkalade bir tezahüratla hükümet dairesi önünde içtima ederek kahraman ordumuzun muzafferiyeti takdis edilmiş binlerce halk tarafından

“Yaşasın Türkiye” ve “Yaşasın Şanlı Ordumuz” nidaları ve alkış tufanları arasında halkın meserretle ayrılmıştır. Umum İnönü zaferini kutlayarak muzafferiyetin devamı için dualar etmiştir. Bu vesile ile tebriklerimizi arz ederiz.

Düzce Kaymakamı Hurşid.”346

Düzce’de Miting ve Türkiye Büyük Millet Meclisine Destek Telgrafı

“Türkiye Büyük Millet Meclisi Riyasetine 18 Ağustos 1921

Dün saat yedide şehrimizdeki Düzce Gençler Birliği cemiyet üyeleri ve Düzce ulema ve eşrafı da hazır bulundukları halde bütün Bolu ulemaları, memurları ile Düzce mücahitlerinin iştirakiyle yapılan bir toplantıda Erzurum Mebusu Hüseyin Avni Bey

345 Derdli, 6 Nisan 1921 No:53. 346 Bolu Gazetesi, 7 Nisan 1921, No: 339.

153

tarafından heyecanlı bir hitabe irad edilmiş, ordumuzun ve meclisimizin başarıları için dualar edilmiştir. Bolu ve Düzce halkı vatanın kurtuluşu için her türlü fedakarlığa amadedir.”347

Düzcelilerin Türkiye Büyük Millet Meclisine Verdiği Destek ve Toplanan

Yardımlar Hakkında Telgraf

“Türkiye Büyük Millet Meclisi Riyasetine 20 Ağustos 1921

Başkumandanımız tarafından verilen emir üzerine 300–316 (1884-1900) doğumlu kimseler köylerden koşarak şehre gelmekte ve beş günden beri Düzce tarihi ve milli galeyanın şahidi olmaktadır. Dünkü gün kadınlar kız mektebinde toplanarak kahraman ordumuzun muzafferiyeti için mevlid-i nebevi okumuşlardır. Bu içtimada Mustafa Kemal Paşa Hazretlerinin tasvirleri müzayedeye konularak yarım saat zarfında on iki bin kuruş toplanmıştır. Şehirde tezahürat ve heyecan fevkaladedir.

Düzce Kaymakamı Hurşit.”348

Sakarya Savaşı Günlerinde Düzce’de Destek ve Dua Mitingi ve Meclise

Gönderilen Telgraf

“Türkiye Büyük Millet Meclisi Reisi Başkumandan Mustafa Kemal Paşa

Hazretlerine, Garp Cephesine Kumandanına, Kolordu Kumandanına 28 Ağustos 1921

Bugün Düzce tarihi bir gün geçirdi. Fevkalade bir tezahürat ve galeyan milletin şahidi oldu. Öğleden sonra binlerce ellerinde sevgili sancağımız olduğu halde hükümet dairesi önünde içtima ve muazzam bir miting akdetti İslam’ı ve İslam’ın bayrağını yer yüzünden kaldırmaya kast eden düşmanlarımıza karşı din, vatan uğruna, hak yolunda silahlı mücadeleye sarılan şanlı ordumuzun gösterdiği fevkalade milletimizi yakında nihai zafere eriştireceğine hudutlarımızı misak-ı milli dahilinde tehdit edeceğine kani ve bozulmak bilmeyen muazzez orduya bütün mevcudiyet ruhlarıyla yardım edeceklerine de binlerce halk ahd ve yemin etmiş ve gönüllerinden kopan minnet, şükran ve selamet azimetlerin orduya arz ve Allah’ın inayetini temenni eyledikten sonra yaşasın kahraman başkumandanımız, şanlı ordumuz nida ve alkışlar arasında halkın dağılmış oldukları maruzdur.

 Kaymakam Hurşit.”349

347 Hâkimiyet-i Milliye, 20 Ağustos 1921, No:267. 348 Hâkimiyet-i Milliye, 23 Ağustos 1921, No:270. 349 C.A. A:VII-2-b, D:91, F:1-29,1-30.

154

Düzce’de Yapılan Destek Mitingi Hakkında Bolu Mutasarrıfının Türkiye

Büyük Millet Meclisine Telgrafı

“Türkiye Büyük Millet Meclisi Riyasetine 29 Ağustos 1921

Düzce’de muazzam bir miting yapılarak Kuran-ı azimüşşanı yeryüzünden kaldırmaya ve İslam’ı yıkmaya kasteden alçak düşmana karşı cihat silahına sarılan ve milletimizi nihai zafere eriştireceğine kanaatleri olan şanlı orduya bütün mevcudiyetleri ile yardıma ahd ve yemin edildiği ve halkın minnet ve şükranlarının, selam ve saygılarının iletilmesi talebinde bulunulduğu ve yaşasın Türk Ordusu, Yaşasın başkumandanımız nidalarıyla toplantının son bulduğunu arz ederim.

Bolu Mutasarrıfı Fahri.”350

Düzce’den Toplanan Yardımların Bolu’ya Gönderildiği ile İlgili

Kaymakamlık Telgrafı

“Türkiye Büyük Millet Meclisi Riyasetine 30 Ağustos 1921

Hamiyetli Düzce ahalisinin şanlı ordumuzu bağışladıkları altı bin yedi yüz adet sigara kâğıdını takdim etmek ve Düzce ahalisinin minnet ve şükranını orduya arz ve tebliğ etmek üzere tayin ettikleri bir heyetin bugün Bolu’ya hareket ettiklerini arz eylerim.

Kaymakam Hurşit.”351

Düzce’den Türkiye Büyük Millet Meclisine Sakarya Zaferini Tebrik

Telgrafı

“Türkiye Büyük Millet Meclisi Riyasetine, Erkan-ı Harbiye-i Umumiye

Riyasetine 16 Eylül 1921

Milli tarihimizin kahramanlar faslına süslü kalemler ile işlenmiş Sakarya

Meydan Harbi’nde şanlı ordumuzun elde ettiği son muzafferiyet Düzce ahalisini

mutluluğa boğmuş üç günden beri kaza merkezinde ve köylerde yapılan fevkalade

tezahürat ve ihtifaller hala devam etmekte olduğu maruzdur.

Kaymakam Hurşit”352

350 Hâkimiyet-i Milliye, 1 Eylül 1921, No: 279. 351 Hâkimiyet-i Milliye, 1 Eylül 1921 No: 279; Açıksöz, 1 Eylül 1921, No: 272. 352 ATASE. K:1176, G:107, B:32; Hâkimiyet-i Milliye, 22 Eylül 1921, No:300.

155

Afyonkarahisar’ın Yunan İşgalinden Kurtuluşu Üzerine Akçaşehir’den

(Akçakoca) Türkiye Büyük Millet Meclisine Gönderilen Tebrik Telgrafı

“Ankara Milli Türk Ordusu Başkumandanlığı Huzuruna, Büyük Millet Meclisi

Riyaset-i Celilesine 28 Ağustos 1922

Afyonkarahisar’ının celadetkar ordumuz tarafından işgali her Türk kalbi gibi

bizlere de derin sevinçler yarattı. Ordumuzun zaferinin devam etmesi halkımızın yegâne

emeli olur. Yaşasın o Hakk ordusu.

Akçaşehir Müdafaa-i Hukuk Reisi Namına Hayri, Belediye Reisi Lütfi, Eşraf ve

Tüccardan Mehmet Arif, Ulemadan Hüdai.”353

Kaynak: Milli Mücadele’de TBMM’ye çekilen telgraflar. Prof.Dr.Haluk Selvi-Doç.Dr. Bülent Cırık. TBMM Kültür ve Sanat Yayınları No:162