FINDIK FİYATI NEDEN SIKIŞTI?..

Fındık tarımında sürdürülebilirliğin önünde engellerimiz var. Bu engellerin en büyükleri; 
- Kuraklık , 
- Kahverengi Kokarca ile diğer zararlılar  
- Fiyat İstikrarsızlığı.

Sosyal medya aracılığı ile üreticilerimiz ile yaptığımız anket de üreticilerimizin % 82 si bu üç büyük sorundan en fazla fındık fiyatındaki istikrarsızlığın bahçeden uzaklastırdığını söylemektedirler.

Bu üç büyük soruna tüm paydaşlar odaklanmalı ve alınması gereken tedbirler ivedilikle alınmalıdır.

Kuraklık tehlikesi ve Kahverengi Kokarca ile mücadele hakkında daha önceki yazılarımızda uzun uzun yazmıştık. Bu yazımızda da Fiyat İstikrarsızlığı konusunu ele alalım.

Fındık ; 2015 Mayısında 21TL ye ( 7 dolara ) çıktıktan sonra bir daha yüz güldürmedi.

2023 yılı Ağustos ayında TMO tarafından 82.5 TL ye alınmaya başlanmış , kısa zamanda serbest piyasada bu fiyatın üzerine çıkmış, Mart 2024 de 123 TL ye kadar yükselmiş ,sonrasında üreticilerimizin 200 TL beklentisine dair yoğun haberler çıkmıştı. 

Ne oldu ise ondan sonra oldu ve 110 TL seviyesine takıldı, Ağustos 2024 de TMO fiyatının 132.5 TL açıklanması bile fındık fiyatını yükseltemedi.Sanki bir el fındığı 110-115 TL aralığına çiviledi.

Bugünlerde hala 110 - 115 TL ve yeni yılda 150 TL olurmu haberleri var.

Durumu özetledigimize göre yazımıza fındık fiyatının neden sıkıştığı ile ilgili fikirlerimizle devam edelim.

Bu durumun en büyük sebebi alıcının tekelleşmesi ve üretilen fındığın çok az kısmının iç piyasa da değerlendirilmesidir. 

Ürün piyasaya çıktığında 442.000 üretici fındık satmaya çalışırken, 500- 600 esnaf 15-20 firma adına fındık alımı yapmakta , bu firmaların çoğunluğu aldıkları kabuklu fındıkları Karadeniz bölgemizdeki 180 kırma fabrikasında kırdırıp nihai alıcı olan tek bir firma işlesin diye Avrupa'ya göndermektedir.

Malesef  üreticiler olarak ortak menfaatler etrafında birlikte hareket etmeyi basaramadiğımız için alıcı istediği gibi fiyat oluşturmaktadır.

Kurulan kooperatifler ve birliklerin ise ömrü çok uzun olmamakta , amacı dışına çıktığı için bir süre sonra faaliyetini sonlandırmakta birlikteliğe devam edememektedir.

Fiyat sıkışmasının ikinci büyük sebebi emanete fındık verilmesi olmaktadır. Her sene hatırı sayılır kişi tarafından emanete fındık verilmesinin fiyatları düşürdüğü, emanete fındık verildiği sürece istenilen fiyatların oluşmayacağı herkes tarafından bilinmektedir.

Öyle ya para vermeden alabildiğiniz bir malın fiyatını yükseltip var olan  borcunuzu durduk yere artırmak istermisiniz ?

Malesef üreticilerin büyük çoğunluğu miras kalan ve bölüne bölüne küçülen bahçelerde ek iş olarak  üretim yapmakta , hasadını tamamlayan şehirlerdeki evine dönmek için acele etmektedir. Bu durum üreticileri hemen satış yapmaya yada emanete fındık vermeye zorlamaktadır. Satış yapmaktaki acelecilik ve emanete fındık verilmesi arz talep dengesini arz lehine hareket ettirmekte , bu durum fiyatları düşürmekte yada sabitlemekte , fiyat artışlarını engellemektedir.

Fiyat sıkışmasının üçüncü büyük nedeni TMO alımlarındaki ve ödemelerde ki kriterler olmakta, alım kriterleri üreticilerimizin büyük kısmının TMO ya fındık verememesine neden olmaktadır.

TMO tarafından Çks kayıtlarına göre kota uygulanması , alımlarda eksperlerce yapılan randıman hesaplamalarında üreticilerin mutsuzluğu , ödemelerin 40 gün sonra yapılması gibi kriterler üreticilerimizin fiyat memnuniyetini engellemekte , esnaflara fındık vermeye yöneltmektedir.

Son bir yıldır fındık fiyatlarının 110-115 TL bandında sıkışmasının , üreticilerimizin fiyattan hoşnut olmamasınin en belirgin 3  nedeni bunlar olmaktadır.

Bu nedenleri ve sebeplerini azaltabilirsek ancak o zaman daha verimli üretmemiz ve daha fazla para kazanmamız mümkün olacaktır.

Bu sebeplerin her birinin azaltılması için ise kamu - özel işbirliği , emek , kararlılık , birlikte hareket edebilmek ve zaman gerekiyor.